Hoe kan ik of mijn organisatie bijdragen aan het terugdringen van overgewicht en obesitas?

Uit onderzoek komt naar voren dat er niet één interventie is waarmee we overgewicht en obesitas kunnen terugdringen. De oorzaken van het ontstaan van overgewicht en obesitas zijn complex. Biologische, sociaalpsychologische en omgevingsfactoren spelen een rol bij het ontstaan en ontwikkelen ervan. Eigenlijk heeft iedereen een aanpak op maat nodig omdat de (combinatie van) oorzaken per persoon verschilt.

Toch kan de samenleving, bedrijven, scholen, sportclubs, supermarkten en de overheid, veel betekenen bij het terugdringen van overgewicht en obesitas, zelfs als zij niet in staat zijn om een behandelprogramma aan te bieden. Voor vrijwel iedere interventie geldt dat je deze ook in je eigen omgeving kunt toepassen of het effect hiervan kunt verbeteren.

Alle onderstaande interventies, ontwikkeld door overheden, artsen, professionals etc. hebben een bewezen effect. Ze hebben alleen nog meer effect als ze structureel worden toegepast, het bereik ervan groot is en de veranderingen permanent zijn. Daar ben jij voor nodig! Juist door zelf als organisatie, school, bedrijf, overheid etc. direct of indirect een bijdrage te leveren aan alle programma’s, campagnes en behandelingen die er zijn maak het effect er van groter. Dus, draag bij!

Welke mogelijkheden zijn er om een bijdrage te leveren? 

  1. Actief transport 

Als organisatie, bedrijf, school, overheid etc. kun je bijdragen aan het stimuleren van wandelen, fietsen en het gebruik van het openbaar vervoer. Dit kan door mensen te motiveren om te gaan lunchwandelen, maar ook om bijvoorbeeld een fiets of een OV- abonnement beschikbaar te stellen. Hierdoor stimuleer je immers dat mensen fysiek meer actief worden. Bovendien worden mensen beïnvloedt door hun omgeving: een goed voorbeeld, doet goed volgen.

  1. Belonen van gezond gedrag 

Als organisatie, bedrijf, school, overheid etc. kun je gezond gedrag belonen door bijvoorbeeld korting te geven op gezonde producten, of door een puntenspaarsysteem op te zetten. Ook kan je denken aan een gratis lidmaatschap van de sportclub of deelname aan een leefstijlprogramma.

  1. Aanbieden van gezonde maaltijden 

Worden er voedsel en dranken genuttigd in jouw omgeving? Er is altijd een mogelijkheid om de kwaliteit en het aanbod van maaltijden en dranken te beïnvloeden. Dit kan door klein te beginnen en de snackautomaat te verwijderen, door water vrij beschikbaar te maken, fruit aan te bieden of door eenmaal per week een gezond ontbijt-, lunch- of dineraanbod in te voeren. Een heel klein begin met veel effect is het collegiaal gaan vieren van verjaardagen. t 1x per maand een traktatie, of misschien een leuke borrel, waarbij de jarigen tezamen de inkoop voor hun rekening nemen. Niet alleen beter voor je gewicht, maar ook voor je budget.

  1. Aanwezigheid van hoogcalorische voeding en dranken terugbrengen

Kant- en klare voeding bevat vaak veel calorieën en wordt ook nog eens impulsief aangeschaft, omdat de aanschaf ervan zo eenvoudig gaat. Verwijder snackautomaten, kant- en klare voeding en voorkom dat fastfood bedrijven retailers worden.

  1. Etiketten 

Zorg er als aanbieder van voeding en dranken voor dat de etiketten de juiste en eerlijke productinformatie weergeven. Als je geen producent bent van voeding, kun je ook zelf een systeem ontwikkelen waarbij mensen op een eenvoudige en snelle wijze een indruk krijgen van de voedingswaarde van een product. Bijvoorbeeld door het invoeren van een stoplichtsysteem, waarbij rood aangeeft dat een product ongezond is (hoogcalorisch of transvetten bevat etc.). Een groene kleur kan gebruikt worden voor gezonde producten zoals groente, fruit, brood en melkproducten en oranje voor producten die niet heel gezond zijn, maar ook niet bijzonder ongezond (yoghurt met een smaakje bijvoorbeeld).

Productinformatie die betrouwbaar is en snel zichtbaar kan eraan bijdragen dat de keuze bij het moment van aanschaffen bewuster is.

  1. Media 

We worden door de media heel veel blootgesteld aan reclames en marketing rondom voeding en drinken. Reclame en marketing zorgt ervoor dat we eerder een product gaan kopen. Zorg er dus voor dat je als organisatie, bedrijf, school, overheid etc. de omgeving niet blootstelt aan deze reclames en marketing.

  1. Informatie en voorlichting voor ouders 

In bijna iedere organisatie zijn mensen werkzaam die ook ouders zijn. Leefstijl veranderingen bij kinderen vinden voornamelijk plaats via de ouders. Als organisatie heb je dus indirect invloed op de leefstijl binnen een gezin. Allereerst kun je het goede voorbeeld geven waardoor ouders binnen het gezin ook zelf deze veranderingen kunnen gaan doorvoeren. Daarnaast kun je ook een activiteit of evenement organiseren waarbij ouders meer informatie krijgen over het ontstaan van overgewicht en obesitas en hoe ze kunnen komen tot een gezonde leefstijl. Je kan hier zelfs de kinderen uit het gezin bij betrekken. Is organiseren van een dergelijke activiteit of een evenement te veel gevraagd voor jouw organisatie, denk er dan eens aan dat je de deelname van ouders aan dergelijke activiteiten ook kunt stimuleren. Dit kan financieel door een kaartje te regelen, of het vervoer, maar ook door ze er simpelweg over te informeren.

  1. Medicijnen

Overgewicht en obesitas hebben soms (ook) een metabole oorzaak. Het hormonale systeem kan ontregeld zijn waardoor medicatie nodig is. Deze medicatie kun je als organisatie niet bieden. Wat je wel kunt doen is mensen die afhankelijk zijn van medicatie een ruimte bieden waar zij de medicatie kunnen indienen of nemen. Ook kun je mensen stimuleren in het laten doen van regelmatige check-ups en/of wat makkelijker omgaan met absentie bij het vergeten van medicatie, een doktersbezoek etc. 

  1. Portie grootte

Wanneer je als organisatie maaltijden en dranken aanbiedt kun je ook invloed uitoefenen op de omvang van de porties die je aanbiedt. Lunch je gezamenlijk, denk dan ook eens aan de borden en glazen die gebruikt worden. Is het een redelijk formaat, of toch wat groot?

  1. Prijzen 

Kun je als organisatie invloed uitoefenen op gezond gedrag door de prijs te beïnvloeden? Ja en nee. Je kunt met een cateraar niet altijd de gewenste afspraken maken over de prijs. Vaak kom je wel een eind, maar uiteindelijk blijft minder verse voeding goedkoper. Soms zijn de afspraken al gemaakt en kunnen die niet zomaar gewijzigd worden. Wat misschien wel kan is een verbod invoeren op aanbiedingen voor ongezonde producten. Waardoor impulsaankopen van hoogcalorisch of anderszins ongezond voedsel afnemen.

  1. Publieke gezondheidscampagnes

Veel organisaties zien het als een rol van de overheid om gezondheid onder de aandacht te brengen en beschouwen de campagne die gevoerd wordt ook als een taak van de overheid.

Inderdaad is het de overheid die de campagne lanceert, maar iedereen kan een bijdrage leveren door deze campagne en het doel ervan onder de aandacht te brengen. Zodra de overheid een campagne lanceert, om bijvoorbeeld de vleesconsumptie met een dag per week terug te brengen of om meer te bewegen, kun je hieraan meedoen en het goede voorbeeld geven.

  1. Terugbrengen van het aantal calorieën 

Als je voeding en dranken aanbiedt, een lunch verzorgt, et cetera kun je ook onzichtbaar het aantal calorieën terugbrengen. Onbewust gaan mensen minder calorieën nuttigen wanneer je bepaalde voeding of dranken in een andere vorm, hoeveelheid of van een ander merk aanbiedt.

  1. Scholings-, trainings- en onderwijsprogramma’s 

Als organisatie kun je overwegen om tijdens schooluren, werk etc. voedings- en beweegprogramma’s aan te bieden. Dit kan voor sommige organisaties door deze kennis als scholings- en professionaliseringsuren op te nemen. Sportprogramma’s, activiteiten of met een doel georganiseerde wandelingen kunnen worden gebruikt om mensen bijvoorbeeld meer te leren over een gezonde leefstijl.

  1. Subsidies, belasting en prijzen 

Subsidies, belasting en prijzen lijken een aangelegenheid van de overheid. Maar juist bedrijven en andere organisaties kunnen druk uitoefenen op de overheid door de nood van invoering aan te geven. Als jij kan laten zien dat prijs een effect heeft op de aanschaf van bepaalde producten kun je daarmee lobbyen bij de overheid. Ook kun je het goede voorbeeld geven door producten waarvoor een heffing wordt ingevoerd niet langer aan te bieden.

  1. Chirurgische ingrepen 

Voor veel mensen geldt dat een chirurgische ingreep uitkomst kan bieden om de gewichtstoename een halt toe te roepen. Een dergelijke ingreep vergt fysiek veel van mensen. Als organisatie zou je een dergelijke beslissing moeten ondersteunen door de rust en gelegenheid voor herstel te bieden. Ook vraagt een ingreep om een verandering van leefstijl. Mensen kunnen vaak minder eten en moeten ook anders eten. Het is van belang dat zij hierbij ondersteuning ondervinden vanuit hun sociale omgeving.

  1. Woon- en leefomgeving

Woon- en leefomgevingen hebben veel invloed op ons gedrag, ook op de hoeveelheid die we bewegen en het eten en drinken dat we nuttigen. Meer groen draagt bij aan meer fysieke activiteit. Winkels met een goed en veelzijdig aanbod van gezonde producten dragen bij aan gezonder voedingsgedrag. Wanneer je als organisatie uitkijkt naar een nieuwe locatie, zou je deze aspecten mee kunnen laten wegen bij de beslissing waar je je gaat vestigen.

Geen groen? Een bedrijfsuitje kan natuurlijk ook naar een mooi natuurgebied plaatsvinden. Of organiseer een keer een activiteit waarbij medewerkers wandelen of fietsen voor het goede doel.

Is er geen aanbod van gezonde producten in de buurt, omdat er bijvoorbeeld geen winkels zijn? Misschien kun je dit aanbod wel zelf verzorgen door een iemand of meerdere mensen afwisselend in de organisatie verantwoordelijk te maken voor de aanschaf van gezonde voeding. Af en toe samen nadenken over gezonde voeding draagt ook bij aan de bewustwording van het individu.

  1. Leefstijlprogramma’s

Bij veel mensen is er nog steeds onvoldoende kennis over de factoren die bijdragen aan overgewicht en obesitas: onvoldoende of slechte kwaliteit van slaap, stress, diëten, ongezonde voeding, onvoldoende beweging, een sociale omgeving waarvan een ongezonde invloed uitgaat etc. Als organisatie kun je op allerlei wijzen bijdragen aan deze factoren. Zo kan tijdens een consult aan de bedrijfsarts, of tijdens check-ups aandacht worden besteed aan de noodzaak van goede slaap en het terugbrengen van stress. Ook kun je deelname aan leefstijlprogramma’s bevorderen of stimuleren door hier een financiële bijdrage aan te leveren, met een verzekeraar samen te werken die dergelijke programma’s in het basispakket aanbiedt voor jouw organisatie of door simpelweg mensen te informeren over het bestaan van deze programma’s, en welke er in de regio actief zijn.

  1. Werkomgeving

Als organisatie kun je ook zelf programma’s aanbieden waarin medewerkers worden gestimuleerd tot gezond gedrag. Als de omgeving dergelijke programma’s niet kan aanbieden dan zijn er nog steeds allerlei simpele en leuke initiatieven waarmee je mensen bewust kunt maken van gezond gedrag. Je kunt wedstrijden organiseren: van slaapgedrag tot productkennis, van het aantal gelopen stappen in een week tot anti-stressmomenten. Gebruik ook persoonlijke tracking devices, zoals mobiele apps en stappentellers om de competitie met collega’s aan te gaan.