Grote zorgen om ‘fat shaming’ in samenleving:

Grote zorgen om ‘fat shaming’ in samenleving

“Ik wil geen zangeres die met haar kont de hele bühne vult”

Mensen met overgewicht zijn lui, incompetent, onaantrekkelijk en zwak. Het is hun eigen schuld dat ze dik zijn. Dit zijn vreselijke vooroordelen, maar ze zijn wijdverbreid. “Gewichtsdiscriminatie is een van de weinige vormen van discriminatie die volkomen is geaccepteerd in onze samenleving.”

Nadat ze in 1993 afstudeerde aan het conservatorium, werd haar een rol aangeboden in Phantom of the Opera, op voorwaarde dat ze minstens 20 kilo zou afvallen. Operazangeres Wiebke Göetjes móest en zou de rol hebben en om snel resultaat te boeken volgde ze een soepdieet. Met effect – ze viel twintig kilo af en de rol was van haar. Na twee jaar brak ze haar been en vlogen de kilo’s er echter al snel weer aan. Tijdens audities maken regisseurs regelmatig nare opmerkingen zoals: “Ik wil geen zangeres die met haar kont de hele bühne vult.”

“Für dicke verboten”, krijgt ze vaak naar haar hoofd geslingerd, vertelt Göetjes in een interview met het online platform ‘wondervol’. Ze gaat regelmatig voor audities naar Duitsland. “Ik ben door een regisseur wel eens bij een stuk voor driekwart van de tijd in een gat in de grond gezet. Hij zei dat hij mijn wanstaltige voorkomen niet wenste te zien. Na afloop heb ik drie weken depressief in bed gelegen.”

Gewichtsdiscriminatie of ‘fat shaming’ is het hebben van vooroordelen of het belachelijk maken van iemand met overgewicht en obesitas. Het gestaar van passerende mensen op straat, in zwembaden en sportruimten, de vervelende opmerkingen wanneer je op een verjaardag een toastje pakt – steeds meer mensen hebben er mee te maken. Bijna de helft van de Nederlanders is te zwaar (BMI hoger dan 25) en 16 procent heeft obesitas (BMI hoger dan 30).

Wereldwijde epidemie

Ondanks dat er meer dikke mensen zijn, is het westerse schoonheidsideaal gek genoeg niet veranderd. In het dagelijks leven zien we het liefst slanke mensen en op de catwalk zijn de modellen zo mager mogelijk. Maar hoe realistisch is dit ‘skinny’ schoonheidsideaal? Uit een onderzoek van RoSa, documentatiecentrum voor gelijke kansen,feminisme en gender, blijkt namelijk dat slechts vijf procent van de wereldbevolking zo’n ideaal modellenlichaam zou kunnen bereiken. Slank zijn is al jaren de mode, maar obesitas is de harde realiteit. In 1997 noemde de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) obesitas zelfs een wereldwijde epidemie.

“Mensen die worstelen met obesitas worden gekenschetst als lui, incompetent, onaantrekkelijk, niet wilskrachtig en schuldig aan hun eigen gewicht”, schreven wetenschappers van de Universiteit van Pennsylvania dit jaar in een onderzoek naar de gezondheidsrisico’s gekoppeld aan gewichtsdiscriminatie. “Gewichtsdiscriminatie is een van de weinige vormen van discriminatie die volkomen is geaccepteerd in onze samenleving”, zegt Jaap Seidell, hoogleraar voeding en gezondheid aan de Vrije Universiteit, in een interview met de Volkskrant. Hij doet inmiddels al meer dan 35 jaar onderzoek naar de gevolgen van overgewicht. Seidell maakt zich ernstig zorgen over gewichtsdiscriminatie binnen onze samenleving. “Je zou denken dat de stigmatisering zou afnemen nu er steeds meer dikke mensen zijn, maar dat is niet zo.” Deze stigmatisering is overigens cultureel bepaald: in andere niet-westerse culturen zoals in landen als Afrika of Brazilië heerst er een compleet ander schoonheidsideaal. Daar is een grote kont hartstikke gezond en wordt overgewicht juist als een teken van welvaart gezien. In onze samenleving beschouwen we mensen met overgewicht als lelijk en vinden we dat het hun eigen schuld is.

Geaccepteerde discriminatie

Seidell benoemt ook de gewichtsdiscriminatie binnen de gezondheidszorg. “Artsen kunnen enorm denigrerend doen tegen dikke mensen [….] Die artsen zijn zich er niet eens van bewust dat ze discrimineren. Wij hebben onderzoek gedaan naar gewichtsdiscriminatie in de zorg en het probleem werd steevast ontkend. Maar de dikke patiënten zeiden zelf: het gebeurt voortdurend” Ook over de media heeft Seidell geen goed woord over. Die doen er volgens hem hard aan mee. “Waarom worden bij artikelen over overgewicht steevast foto’s van een dikkerd zonder hoofd met een donut of een zak patat geplaatst? Dat versterkt alleen maar het beeld dat dikke mensen dom en lelijk zijn.”

Wat doet deze vorm van discriminatie met een mens en zijn (geestelijke) gezondheid? Mensen met obesitas maken om te beginnen minder kans te worden aangenomen voor een baan. Dat blijkt uit een onderzoek (2016) van de Britse Sheffield Hallam University. De deelnemers moesten uit diverse nep-cv’s met foto’s van zowel dikke als dunne mensen, geschikte kandidaten selecteren voor verschillende functies. Vooral mensen met een gemiddeld gewicht werden aangenomen. Vrouwen met obesitas leken de deelnemers het minst geschikt.

De onderzoekers keken ook naar de meningen van deelnemers over obesitas en concludeerden dat vooroordelen omtrent overgewicht en obesitas waarschijnlijk een rol speelden bij de uitkomst van hun onderzoek. <body>Mensen met obesitas maken niet alleen minder kans op een baan, ze verdienen over het algemeen ook minder. Vrouwen zijn daar vaker de dupe van dan mannen. Een vrouw die 10 kilo zwaarder is dan een vergelijkbare vrouw van dezelfde lengte, verdient jaarlijks 2.700 euro minder, berekenden Engelse onderzoekers van de Universiteit van Exeter. Uit onderzoek (2014) van de Vanderbilt University in Nashville bleek ook dat vrouwen met obesitas minder verdienen dan vrouwen met een gemiddeld lichaamsgewicht, terwijl mannen met obesitas evenveel verdienen als mannen met een doorsneegewicht.

Complexe factoren

Het probleem is dat mensen vaak weinig kunnen doen aan hun zwaarlijvigheid. Naast het feit dat genen en psychosociale factoren een rol spelen, bepaalt ook het milieu waarin je opgroeit voor een groot deel je gewicht. Seidell: “We leven bovendien in een obesogene samenleving waar overal eten klaar staat. Als je dik bent word je gepest en gediscrimineerd en dan krijgen veel mensen de neiging te gaan eten om zichzelf te troosten. Vervolgens worden ze nog dikker. Dus hoezo is het eigen schuld, dikke bult?”

Göetjes probeerde jarenlang gewicht te verliezen met verschillende diëten. Maar welk dieet ze ook probeerde, de kilo’s raakte ze nooit kwijt. “Ik ben van al dat diëten alleen maar dikker geworden. Pas op mijn 45e kwam ik er na een bloedcheck achter dat mijn schildklier te langzaam werkt. Op internet las ik dat je schildklier slechter gaat functioneren door streng lijnen. Als je verbranding al slecht is, wordt dat door het lijnen alleen maar slechter.”

Programma’s die overgewicht moeten voorkomen, werken bovendien vaak meer gewichtsdiscriminatie in de hand. De focus op preventie – met het doel dat mensen langer gezond blijven, maar ook kunnen participeren in de samenleving – versterkt de negatieve beeldvorming over mensen met obesitas.

Studies tonen aan dat de stigmatisering van zwaarlijvige mensen en gewichtsdiscriminatie, een negatieve invloed hebben op hun mentale en fysieke gezondheid. Zulke ervaringen leiden tot stress, schaamte en vereenzaming, wat weer uitlokt tot ongezond gedrag zoals overmatig eten en het vermijden van openbare gelegenheden en lichamelijke activiteit. Als iemand in de sportschool een gemene opmerking maakt vanwege je gewicht, is de drempel om de volgende keer weer te gaan ineens een stuk hoger.

Vicieuze cirkel

Obesitas is geen uit de hand gelopen gewoonte, maar kent meestal een onderliggend psychisch probleem zoals een angststoornis of trauma. Verder is er vaak sprake van een genetische factor of spelen er andere hormonale of emotionele factoren mee. Zoals bij Göetjes: naast haar schildklierproblemen, vermoedt ze dat ook haar pestverleden van invloed is geweest op haar overgewicht. “Dit lichaam schreeuwt om gezien en gehoord te worden. Het bizarre is dat ze me nog steeds niet zien. Ik probeer ermee in het reine te komen, maar mezelf straffen met een dieet, dat is de weg niet.” <body>Dik betekent ook niet automatisch: ongezond. Zwaarlijvige mensen die regelmatig gezond eten en bewegen, hebben minder kans op hart- en vaatziekten dan mensen die niet gezond leven, met een normaal gewicht. Uit onderzoek van het Erasmus Medisch Centrum blijkt zelfs dat mensen met een beetje overgewicht gemiddeld net zo oud worden als slankere mensen. Mensen die echt veel te zwaar zijn en een BMI van 35 of hoger hebben, leven ongeveer vijf jaar korter. Overgewicht doodt per jaar miljoenen mensen ter wereld

Behandeling van obesitas vraagt om psychische zorg, zoals cognitieve gedragstherapie, zegt Esther Jansen, psycholoog en researcher bij Co-eur, onderdeel van Zorg van de Zaak Netwerk. Het onderliggende psychische probleem, ofwel de kern moet worden aangepakt. Daarna is er pas ruimte voor gezond gedrag. Voor veel mensen met overgewicht is dit erg lastig. De strijd tegen overgewicht en het aanmoedigen van gezond gedrag moeten daarom doorgaan, maar wel op een positievere manier. “Het idee dat het discrimineren op basis van gewicht de obese medemens motiveert om kilo’s kwijt te raken, is volstrekt onterecht. De kans dat mensen door het sociaal uitsluiten nog meer aankomen, is juist groot.”

Door: Priscilla Overbeek

Bron: https://www.pennmedicine.org/news/news-releases/2017/january/fat-shaming-linked-to-greater-health-risks
https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2379575
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2866597/
http://shura.shu.ac.uk/12713/4/Flint%20-%20obesity%20descrimination%20in%20employment%20recruitment%20%28published%29.pdf
https://www.nhs.uk/news/obesity/obesity-now-a-leading-cause-of-death-especially-in-men
https://www.volkskrant.nl/wetenschap/receptioniste-karen-werd-verbannen-naar-de-postkamer-omdat-ze-dikker-werd~bd042a39/
http://boxbites.nl/nieuws/onderzoek-gezond-snacken/
https://wondervol.nl/operazangeres-wiebke-goetjes-sommige-audities-zijn-verboden-voor-dikke-mensen/

Comments (5)

Hi,
Mensen moeten maar eens meer naar zichzelf kijken, er zijn veel slechte gewoonten, roken, drugs, drinken, ik heb veel dikke en ook zeer dikke mensen gekend die pas overleden ver in de 80,
het is jammer dat goede kleding kopen moeilijk is, en dat er stoelen verkocht worden met stickers op de onderkant van de zitting met de text : attention, no more then 100 kg, zo ik moet dus eerst door die stoel zakken om te zien dat ik er niet op mocht zitten ? tuinstoelen zijn echt flut, ik weeg 125 kg op 191 cm lengte, ik heb al heel wat tuinstoelen naar de vuilnis geholpen, ook verschillende keren door keuken trapjes gezakt, er bezweek zelfs een ladder, ik moet zeggen dat een beetje “padding” in zulke situaties een echte lifesaver kan zijn, zonder dat had ik nu in een rolstoel gezeten. ben niet eens echt dik, vind het raar dat we als grotere/dikkere mensen met zulke slechte kwaliteit en dan ook nog eens met discriminatie te maken krijgen, humor is geweldig, zoiets van : met dat postuurtje van jouw….dat moet kunnen, ik hou van dikkere mensen,

Beste Nederlandse stichting over gewicht,

Het lezen van jullie artikel over ‘Fatshaming’ riep bij mij enorm veel vragen op. Ik ben verbijsterd over het feit dat ik de indruk krijg dat jullie overgewicht verdedigen. Het lijkt me vrij logisch dat men op kijkt als je meer dan 150 kg weegt bijvoorbeeld. Het gaat volgens mij niet alleen om hoe dat er uit ziet maar vooral de gezondheidsrisico’s die zwaar overwicht met zich mee brengen. Als rokers worden veroordeeld vanwege hun ‘keuze’ voor roken kijkt daar toch ook niemand van op? Waarom is ‘smokeshaming’ eigenlijk geen ding? Ik ben erg benieuwd hoe jullie hier tegen aan kijken, verdedigen jullie overgewicht nou echt? Wordt gewichtsdiscriminatie nou echt afgekeurd door jullie? ik snap dat het laatste misschien niet bepaald als stimulans werkt om gewicht te verliezen. Maar het op nemen voor mensen die een ontzettend ongezonde levens stijl hanteren lijkt mij ook niet de juiste gang van zaken.

Ik hoor graag jullie reactie en hoop dat ik alles goed heb kunnen verwoorden!

Met vriendelijke groet,
Philip Glaubitz

Beste Philip,

Bedankt voor je bericht. Wij verdedigen overgewicht niet, maar wel de mensen die overgewicht en obesitas hebben. Overgewicht en obesitas kunnen namelijk ontstaan door verschillende oorzaken. Voor bijvoorbeeld iemand met genetische obesitas is het zeer lastig om ooit op een gezond gewicht te geraken. In dit artikel werd onder andere uitgelegd dat gewichtsdiscriminatie niet bijdraagt aan een gezonder gewicht, maar er juist voor zorgt dat mensen zich ongelukkig voelen, schamen en sneller vervallen in ongezonde gewoontes. Een obees persoon die steeds wordt aangestaard of nagekeken in de sportschool, denkt de volgende keer twee keer na voordat hij daar weer een stap binnen zet. Wij keuren gewichtsdiscriminatie absoluut niet goed, want ieder mens is waardevol, ongeacht zijn of haar BMI. Dat wil niet zeggen dat wij een ongezonde leefstijl verdedigen. Voor veel mensen met obesitas is ‘minder eten en meer bewegen’ simpelweg te kort door de bocht. Wij pleiten daarom voor een multidisciplinaire aanpak van obesitas, waar het behandelteam zich richt op zowel het fysieke als het mentale aspect. Ik hoop je vraag zo te hebben beantwoord.

Vriendelijke groet,
Priscilla

Ik vind dat er snel zwart wit gekeken word hier naar. Slank word door zware mensen heeeel snel mager/Skinny genoemd. Waarom mag dat dan wel? Dat las ik zelf in dit stuk er is een verschil tussen slank, mager, en een normaal postuur. En ook weer tussen een normaal postuur en chubby/dik/Obese . En het is logisch dat mensen zich er aan ergeren. Omdat ze ook een voorbeeld vormen voor de nieuwe generaties. Inclusief soms hun eigen te zware kinderen.

Ik ben van een trotse aantrekkelijke succesvolle mollige vrouw nu een 55 jaar oude vrouw met maat 48. En ik maak me zorgen over hoe veel moeilijker de wereld nu voor mij zou zijn geweest als kind en tiener. Daar waar ik leerde trots te zijn op mijn figuur in de overtuiging dat ik ook mooi en de moeite waard was, zou ik nu door school, gymleraren, consultatiebureaus verteld worden dat ik een gezondheidsrisico ben voor mezelf en de samenleving. En waar het pesten van mensen om hun uiterlijk niet was toegestaan, krijgen de pestkoppen nu het gelijk aan hun kant en mogen ze zeggen wat ze willen.
Met het trekken van de gezondheidskaart zijn we als dikkere medemens verdoemd en moeten we ons schamen. En het gekke is dat we dat nog doen ook. Als mijn heerlijk mollig kind van 16 verteld wordt dat hij met 1.72 en 78 kilo overgewicht heeft zeg ik niets, want IK mag niets zeggen.
De wereld is niet meer voor mij bedoeld. Als ik inmiddels in bijna geen enkele kledingzaak iets kan vinden om aan te trekken. En als ik geleidelijk aan merk dat Ik alleen nog maar terecht kan bij kwalitatief mindere zaken, zeg ik daar uit een soort gene maar niets over en knip soms de labels er uit. En dat goedkoop duurkoop is blijkt telkens als de kleding na een paar wasbeurten kleur, model en knopen verliest. Dat ik wel online mijn maat kan vinden maar niet in hun winkels maakt duidelijk dat ze mij daar niet willen zien. Zij ontvangen mijn geld liever van achter mijn beeldscherm thuis dan life in de winkel. Op een moedig moment vraag ik aan de Bijekorf of het klopt dat zij maten boven de 42 alleen online verkopen. Ik geef daarbij aan dat ik het jammer vind dat ik als trouwe klant me niet meer welkom voel.
De vriendelijke schrijfster van het Bijenkorf antwoord geeft aan dat het klopt maar dat zij juist zo blij is dat de Bijenkorf online deze maten nog wel verkoopt. In haar behoefte mij een persoonlijk antwoord te geven verteld ze mij daar zelf ook “dankbaar” gebruik van te maken. DANKBAAR!!!! WTF, hoe ver heen zijn we? Wat klopt er hier niet? We hebben blijkbaar een groot probleem met te veel mensen met een maatje meer. Maar die mensen kunnen werkelijk bij 90% van de winkels die maat niet vinden. Bij 2 of 3 ketens waar kwaliteit en materiaal onder druk van prijs staan kan ik nog wel terecht maar verder echt nergens meer. Tuurlijk is er her en der op een speciaal plekje nog wel dat ene speciale plekje waar ik naar toe kan gaan en dat bevestigd alleen maar dat ik niet meer geacht wordt gezellig met mijn vriendinnen de stad in te gaan. Nee ik kan als ik mazzel heb kris kras door de stad om daar mijnpanty’s,, daar mijn lingerie en daar de laatste trends te vinden. Wil ik dat samen met iemand doen moet ik nieuwe vriendschappen sluiten.
Na het Bijenkorf moment ging ik los en heb ik het discriminatie bureau gebeld. Ik ben werkelijk geïnteresseerd in hoeverre mijn discriminatiegevoel overeen komt met wat de wet daarover zegt. Een allervriendelijkste jongeman wist mij direct te vertellen dat hij niet zeker wist in hoeverre je een winkel zou kunnen vertellen dat ze bepaalde maten moeten voeren. Hij snapte mijn frustratie en zou het gaan bespreken met het team dat zich aan de 11 wettelijke criteria van discriminatie moet houden. Ik had die criteria ook bekeken en daar was niets te vinden.
En toch is het zo, ik wordt gediscrimineerd en moet waar ik ben harder werken om te laten zien dat ik niet dom, lui of lelijk ben. Ik heb er een gewoonte van gemaakt de roze olifant in de kamer maar te benoemen en begon laatst een lezing door lollig te doen. “Ik ben een 55 jarige vrouw met overgewicht en toch denk ik dat ik jullie iets interessants kan vertellen”. Ik had de zaal plat en de lezing ging perfect. Het wrange is alleen, dat ik weet dat als mijn vader met het zelfde verhaal deze truck nooit heeft hoeven te gebruiken. En zo weet ik ook dat we wel willen dat de Efteling iets doet aan Monsieur Kanibale vanwege zijn kleur en niet vanwege zijn buik. Om over de luie hollebollegijzen maar te zwijgen. Voor de goed orde, van mij moet ie blijven, ik heb de liefste herinneringen aan hem en de Efteling.
Dat ik niet drink of rook zijn mijn onzichtbare pluspunten die mensen steevast enorm verbazen omdat ik nog wel eet.
En als ik dan in een taxi zit en uitgemaakt wordt voor blanke die niet begrijpt wat discriminatie is wil ik hem bij de kroesharen grijpen en hysterisch toeschreeuwen dat ik in mijn schooltijd niemand ooit heb gezien of gehoord die werd uitgemaakt voor zwarte piet maar dat ik in de pauzes wel als dikkerd een kilometerbeurt kreeg die een levenslang effect heeft gehad. Maar ik zeg niets, want mijn soort mens discrimineren is bij alle kleuren zo geaccepteerd dat ik weet dat het geen zin heeft. Bovendien is het een verwijtbaar iets, ik kan er iets aan doen en doe je er zoals ik, niets aan dan moet je daar wel verantwoording over afleggen. Aan je partner die zich geneerd, aan de leraren op school als je kind problemen heeft, aan de dokter zodat hij je wel goed onderzoekt, aan de mensen op je werk die fit willen zijn en aan je zoon die je een goed voorbeeld wil geven. Houden van mijzelf zoals je bent is geen goed voorbeeld meer, ik ben een statistiek geworden, ik heb zoveel % meer kans op van alles. En dat ik gezond eet, niet drink, graag dans, niet rook en nooit drugs gebruikt heb doet er allemaal niet toe. Hoe vaak heb ik me niet op feestjes door vrolijk aangeschoten mannen en vrouwen moeten verdedigen over wat ik in mijn mond stop, terwijl ik braaf glimlachend stond te luisteren naar hun goede raad. Als dan de mannen op het feestje wel graag aan je zitten weet je weer hoe vervormd we over gewicht doen.
Ik wil iedereen die denkt te weten wat goed is voor kinderen nog eens vragen daar goed over na te denken. Mijn realiteit was dat mijn moeder met maatje 36 op 42 jarige leeftijd overleed aan kanker een mijn xxxl vader gezond was tot zijn 90e. Ik zie dat we populair doen over voeding bij kinderen maar de enige bewezen grote bedreiging voor kinderen en hun (mond)gezondheid alle maal vrij baan geven op scholen.. Ik ben daar als dikke vrouw een petitie over begonnen maar we hebben het liever over een broodje gezond i.p.v. een frikandel dan over een verbod van snoep en fris op scholen. We hebben het liever over meer gymmen en bewegen want dat bekt lekker dan dat we scholen verplichten watertappunten in hun kantines te hebben.
Een hoop modische retoriek die in de huidige vorm naar mijn volle overtuiging meer schade dan goed aan kinderen doet.
En ik? Nou ik wil graag de stad in kunnen om met mijn zoon of vriendinnen aantrekkelijke, duurzame kleding te passen en te kopen. En of ik van mij maat 48 een maat 42 of een maat 50 wil maken moet er niet toe doen.

Comment to priscilla Reactie annuleren