Weet u wat de oorzaak van overgewicht en obesitas is?

Obesitas is een abnormale of zodanige vetstapeling in het lichaam dat dit gezondheidsrisico’s met zich meebrengt. Deze vetstapeling kan het gevolg zijn van een breed scala aan oorzaken, die leiden tot verstoring van de energiebalans.

Obesitas kan worden veroorzaakt door biologische, psychologische en/of sociale factoren. In veel gevallen kan er ook sprake zijn van een gecombineerde oorzaak waarbij de aanleg tot abnormale vetstapeling biologisch is, maar waarbij bijvoorbeeld de sociale omgeving, zoals familie of de supermarkt om de hoek, ook veel invloed heeft gehad.

Er is dus niet altijd één oorzaak aan te wijzen van overgewicht en obesitas, slechts in een klein aantal gevallen is er wel één aanwijsbare oorzaak. Dat maakt gewichtsverlies ook zo moeilijk, bij ieder individu met overgewicht of obesitas spelen biologische en/of sociale en/of psychologische factoren een rol, telkens in een andere verhouding of mate en op een andere wijze.

Welke biologische factoren spelen een rol bij het ontwikkelen van overgewicht en obesitas?

Biologische factoren kunnen direct bijdragen aan het ontwikkelen van overgewicht en obesitas, of indirect doordat ze bijvoorbeeld van invloed zijn op de algehele fysieke of mentale conditie.

Biologische factoren die direct bij kunnen dragen aan het ontwikkelen van overgewicht en obesitas zijn genen, bijvoorbeeld die betrokken zijn bij vetopslag in het lichaam, maar ook hormonen, zoals schildklier- of bijnierhormonen. Hersenletsel of tumoren kunnen ook oorzaak zijn van het ontwikkelen van overgewicht en obesitas.

Aandoeningen die samen met uw overgewicht of obesitas voorkomen waardoor het bewegings- of voedingspatroon wordt beïnvloed zoals bijvoorbeeld chronische ziekten, dyspnoe, gewrichtspijn of neurologische aandoeningen.

Tot slot kan het ook zijn dat medicijnen bijdragen aan een verhoogd risico om overgewicht of obesitas te ontwikkelen, dit geldt voor bijvoorbeeld corticosteroïden, anti-depressiva en anti-epileptica.

Ook persoonlijke voorkeuren voor voedingskeuzes en beweging, hoe snel gewichtsverlies of toename ontstaat en de mate waarin we in staat zijn om aan impulsen het hoofd te bieden wordt voor een groot deel in onze hersenen bepaald

Welke sociale factoren spelen een rol bij het ontwikkelen van overgewicht en obesitas?

Het risico voor het ontwikkelen van overgewicht en obesitas is in veel gevallen niet alleen in de persoon gelegen, ook de sociale omgeving speelt een belangrijke rol. Sociale steun in moeilijke omstandigheden of bij het ontwikkelen van een gezonde leefstijl zijn van belang om het risico op de ontwikkeling van overgewicht en obesitas tegen te gaan. Ook de band met familie en vrienden en de mate waarin zij gezond gedrag vertonen zijn van invloed. Niet allen van vrienden en familie maar ook van de werkomgeving kan invloed uitgaan op het risico om overgewicht of obesitas te ontwikkelen, denk aan de aanwezigheid van snackautomaten op de werkvloer, de inrichting van de kantine, de mogelijkheid van lichaamsbeweging in de werkomgeving, de invloed van collega’s, maar ook (onregelmatige) werktijden.

Andere factoren die in verband zijn gebracht met de ontwikkeling van overgewicht en obesitas zijn roken, lager inkomen, leeftijd omdat het verlies van spiermassa op latere leeftijd leidt tot een lagere verbranding, slaappatroon, beschikbaarheid van (ongezonde) voeding en de invloed van marketing, beschikbaarheid van gezonde voeding en de mate waarin de publieke ruimte/sociale omgeving gezond gedrag stimuleert. Sociale druk, onderwijs en de media kunnen eveneens een rol spelen bij het ontwikkelen van overgewicht en obesitas.

Welke psychologische factoren spelen een rol bij het ontwikkelen van overgewicht en obesitas?

Sommige mensen eten meer wanneer zij geconfronteerd worden met stress, angst, verveling, woede of andere heftige emoties. Pesten, een sociale fobie of een depressie kan aanleiding geven tot een verandering in eetgedrag.